Intercyza, czyli umowa majątkowa małżeńska, kojarzy się przede wszystkim z rozdzielnością majątkową. W praktyce może jednak służyć do znacznie bardziej szczegółowego uregulowania sytuacji finansowej małżonków.
Czy warto ją zawrzeć? Nie ma jednej odpowiedzi. Wszystko zależy od sytuacji majątkowej, zawodowej i planów małżonków.
Czym właściwie jest intercyza?
Intercyza to umowa zawierana między małżonkami albo osobami, które dopiero planują ślub. Pozwala określić, jak ma wyglądać ich ustrój majątkowy.
Najczęściej kojarzona jest z rozdzielnością majątkową, w której każdy z małżonków zachowuje swój majątek i samodzielnie nim zarządza.
Umowa może jednak również w inny sposób kształtować stosunki majątkowe między małżonkami.
Kiedy intercyza może być szczególnie przydatna?
1. Gdy jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą
To jedna z sytuacji, w których warto szczególnie dokładnie przeanalizować kwestię ustroju majątkowego.
Prowadzenie firmy wiąże się z ryzykiem finansowym i zobowiązaniami wobec kontrahentów czy instytucji. Rozdzielność majątkowa może w określonych sytuacjach ograniczyć wpływ zobowiązań związanych z działalnością jednego z małżonków na majątek drugiego.
Nie oznacza to jednak, że intercyza automatycznie chroni przed każdym długiem. Znaczenie ma m.in. moment powstania zobowiązania oraz wiedza wierzyciela o ustroju majątkowym małżonków.
2. Gdy małżonkowie mają znaczący majątek już przed ślubem
Jeżeli jedna albo obie osoby posiadają przed ślubem nieruchomości, oszczędności, udziały w spółkach czy inne wartościowe składniki majątku, mogą chcieć bardziej precyzyjnie uregulować swoje przyszłe stosunki majątkowe.
Samo zawarcie małżeństwa nie powoduje przecież, że cały majątek posiadany wcześniej staje się majątkiem wspólnym. Intercyza może jednak uporządkować sytuację majątkową małżonków na przyszłość.
3. Gdy małżonkowie mają bardzo różne sytuacje finansowe
Różnica w zarobkach sama w sobie nie oznacza, że potrzebna jest intercyza.
Może się jednak okazać, że małżonkowie chcą, aby każdy z nich w większym stopniu samodzielnie zarządzał swoim majątkiem i podejmował decyzje dotyczące własnych finansów.
W takiej sytuacji rozdzielność majątkowa może być rozwiązaniem odpowiadającym ich potrzebom.
4. Gdy jedno z małżonków ma już zobowiązania lub ryzyko ich powstania
Jeżeli jedna osoba posiada znaczne zobowiązania albo jej sytuacja zawodowa wiąże się z większym ryzykiem finansowym, warto przed zawarciem małżeństwa przeanalizować, jakie konsekwencje może mieć pozostawanie w ustawowej wspólności majątkowej.
Intercyza nie jest jednak sposobem na „ucieczkę przed długami”. Jej skuteczność wobec wierzycieli zależy od konkretnych okoliczności.
Czy intercyzę można zawrzeć dopiero po ślubie?
Tak.
Umowa majątkowa małżeńska nie musi zostać zawarta przed ślubem. Małżonkowie mogą zdecydować się na nią również w trakcie małżeństwa.
Może się to okazać przydatne np. wtedy, gdy zmieniła się sytuacja zawodowa jednego z małżonków, rozpoczął on działalność gospodarczą albo małżonkowie chcą uporządkować swoje finanse.
Czy intercyza oznacza, że każdy płaci tylko za siebie?
Nie.
Rozdzielność majątkowa nie oznacza, że małżonkowie przestają być odpowiedzialni za swoje wspólne życie i potrzeby rodziny.
Nadal istnieją między nimi obowiązki wynikające z małżeństwa, w tym obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.
Intercyza dotyczy przede wszystkim ustroju majątkowego, a nie zniesienia obowiązków małżeńskich.
Czy intercyza może mieć znaczenie przy rozwodzie?
Tak, i jest to jedna z kwestii, o których warto pamiętać.
Jeżeli małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej, nie powstaje między nimi majątek wspólny w takim zakresie, jak przy ustawowej wspólności majątkowej.
W konsekwencji po rozwodzie sytuacja majątkowa może wyglądać zupełnie inaczej niż w przypadku małżonków, którzy przez cały czas trwania małżeństwa pozostawali w ustawowej wspólności majątkowej.
Nie oznacza to jednak, że intercyza rozwiązuje wszystkie kwestie finansowe między byłymi małżonkami. Nadal mogą pojawić się spory dotyczące np. rozliczeń nakładów czy wspólnie nabytych składników majątku.
Czy intercyza musi być zawarta u notariusza?
Tak. Umowa majątkowa małżeńska wymaga formy aktu notarialnego.
Warto również pamiętać, że jej zawarcie nie powinno być traktowane wyłącznie jako formalność. Przed podpisaniem umowy dobrze jest dokładnie ustalić, jakie skutki będzie ona wywoływała w konkretnej sytuacji majątkowej małżonków.
Czy intercyza jest tylko dla osób zamożnych?
Nie.
Intercyza może być uzasadniona zarówno przy dużym majątku, jak i wtedy, gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, posiada zobowiązania albo po prostu chce wyraźnie oddzielić swoje finanse od finansów współmałżonka.
Nie chodzi więc o wysokość majątku, ale o sytuację i potrzeby konkretnej pary.
Kiedy warto się nad nią zastanowić?
Przed podjęciem decyzji warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
- Czy któreś z nas prowadzi działalność gospodarczą?
- Czy któreś z nas ma znaczne zobowiązania?
- Czy posiadamy wartościowy majątek jeszcze przed ślubem?
- Czy planujemy wspólne inwestycje?
- Czy chcemy, aby każdy z nas samodzielnie zarządzał swoim majątkiem?
- Czy nasza sytuacja zawodowa wiąże się z podwyższonym ryzykiem finansowym?
Jeżeli odpowiedź na któreś z tych pytań brzmi „tak”, warto przed ślubem albo w trakcie małżeństwa porozmawiać z prawnikiem i notariuszem o tym, jaki ustrój majątkowy będzie najlepiej odpowiadał danej sytuacji.
Intercyza nie jest rozwiązaniem, które z definicji jest lepsze albo gorsze od ustawowej wspólności majątkowej. To narzędzie, które pozwala małżonkom świadomie uregulować swoje sprawy finansowe i dopasować je do swojej sytuacji życiowej.
