Nie każdy rozpad małżeństwa musi od razu prowadzić do rozwodu. W niektórych sytuacjach małżonkowie decydują się na separację, która pozwala prawnie uregulować ich sytuację, ale jednocześnie nie kończy małżeństwa.
To rozwiązanie może być szczególnie istotne dla osób, które chcą się rozstać, ale nie są jeszcze gotowe na definitywne rozwiązanie małżeństwa.
Czym różni się separacja od rozwodu?
Najważniejsza różnica jest prosta:
rozwód rozwiązuje małżeństwo, a separacja tego nie robi.
Do orzeczenia separacji wystarczy, aby między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Przy rozwodzie konieczny jest natomiast zupełny i trwały rozkład pożycia. Separacja może więc być rozwiązaniem również wtedy, gdy nie można jeszcze stwierdzić, że rozpad małżeństwa ma charakter trwały.
Co zmienia orzeczenie separacji?
Separacja wywołuje wiele skutków podobnych do rozwodu. Co do zasady powoduje m.in. powstanie rozdzielności majątkowej oraz pozwala sądowi uregulować kwestie dotyczące wspólnych małoletnich dzieci, w tym władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów.
Jednocześnie pozostają pewne bardzo istotne różnice.
Nazwisko po separacji
Po orzeczeniu separacji małżonek nie może skorzystać z procedury powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa, która została przewidziana dla osób rozwiedzionych.
Wynika to z art. 61⁴ § 5 k.r.o., zgodnie z którym do separacji nie stosuje się art. 59 k.r.o. regulującego powrót do poprzedniego nazwiska po rozwodzie.
Dziedziczenie ustawowe
To jedna z najważniejszych różnic, o których warto pamiętać.
Mimo że małżeństwo formalnie nadal istnieje, małżonek pozostający w separacji nie dziedziczy po drugim małżonku z ustawy.
Wprost stanowi o tym art. 935¹ k.c.: przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.
Obowiązek alimentacyjny między małżonkami
Separacja nie powoduje automatycznego ustania obowiązku dostarczania środków utrzymania między małżonkami.
Zgodnie z art. 61⁴ § 4 k.r.o., do obowiązku alimentacyjnego między małżonkami pozostającymi w separacji stosuje się odpowiednio art. 60 k.r.o., z wyjątkiem jego § 3.
Oznacza to, że także po orzeczeniu separacji jeden z małżonków może w określonych sytuacjach żądać od drugiego środków utrzymania.
Czy można zawrzeć nowe małżeństwo?
Nie.
Ponieważ separacja nie rozwiązuje małżeństwa, osoba pozostająca w separacji nadal pozostaje w związku małżeńskim i nie może zawrzeć kolejnego małżeństwa. Wprost wynika to z art. 61⁴ § 2 k.r.o.
A co, jeśli małżonkowie się pogodzą?
Właśnie tutaj separacja różni się od rozwodu w sposób szczególnie istotny.
Jeżeli małżonkowie po pewnym czasie zdecydują się ponownie razem żyć, mogą wystąpić o zniesienie separacji. Na ich zgodne żądanie sąd orzeka o jej zniesieniu, a z chwilą zniesienia ustają skutki separacji.
Nie trzeba więc ponownie zawierać małżeństwa.
A jeśli jeden małżonek chce rozwodu, a drugi separacji?
W takiej sytuacji nie zawsze sąd orzeknie separację.
Jeżeli jeden z małżonków żąda separacji, a drugi rozwodu i żądanie rozwodu jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód. Jeżeli natomiast rozwód nie jest dopuszczalny, ale spełnione są przesłanki separacji, sąd może orzec separację – wynika to z art. 61² k.r.o.
Kiedy separacja może być dobrym rozwiązaniem?
Separacja może mieć sens szczególnie wtedy, gdy małżonkowie:
- chcą formalnie się rozstać, ale nie są gotowi na rozwód,
- potrzebują uregulowania sytuacji majątkowej,
- chcą uregulować kwestie dotyczące dzieci,
- nie wykluczają w przyszłości powrotu do wspólnego życia,
- chcą sprawdzić, jak będzie wyglądało ich życie po rozstaniu, bez definitywnego rozwiązania małżeństwa.
Separacja czy rozwód?
Nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdej pary.
Separacja pozostawia małżeństwo w mocy, ale pozwala prawnie uregulować życie małżonków po rozpadzie wspólnego pożycia. Rozwód natomiast definitywnie kończy małżeństwo.
Różnica ta ma znaczenie nie tylko emocjonalne, ale również bardzo konkretne – m.in. dla nazwiska, dziedziczenia, obowiązku alimentacyjnego i możliwości zawarcia kolejnego małżeństwa.
