Tak. Wysokość alimentów ustalona w wyroku rozwodowym nie musi pozostać taka sama przez cały okres obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli z czasem zmieni się sytuacja dziecka albo któregoś z rodziców, można wystąpić o zmianę wysokości alimentów.
W praktyce jest to szczególnie istotne, ponieważ potrzeby dziecka i sytuacja finansowa rodziców mogą zmieniać się wraz z upływem czasu.
Kiedy można podwyższyć alimenty?
Najczęściej wtedy, gdy wzrosły usprawiedliwione potrzeby dziecka.
Dziecko może być starsze, rozpocząć szkołę, zacząć uczęszczać na dodatkowe zajęcia, potrzebować leczenia, rehabilitacji czy korepetycji. Mogą również wzrosnąć zwykłe koszty jego utrzymania – związane z wyżywieniem, ubraniem, edukacją czy wypoczynkiem.
Przykładowo alimenty ustalone kilka lat wcześniej na potrzeby małego dziecka mogą nie odpowiadać już kosztom utrzymania nastolatka.
Czy wzrost zarobków rodzica może być podstawą do podwyższenia alimentów?
Tak.
Przy ustalaniu alimentów znaczenie mają nie tylko potrzeby dziecka, ale również możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do alimentacji.
Jeżeli jego sytuacja finansowa znacząco się poprawiła – np. otrzymał lepiej płatną pracę, awansował albo jego dochody z prowadzonej działalności wzrosły – może to mieć znaczenie przy ocenie zasadności żądania podwyższenia alimentów.
Nie oznacza to jednak, że każda podwyżka wynagrodzenia automatycznie prowadzi do podwyższenia alimentów.
A co, jeśli rodzic płacący alimenty straci pracę?
Możliwa jest również sytuacja odwrotna.
Jeżeli istotnie pogorszyła się sytuacja finansowa rodzica zobowiązanego do alimentów, może on wystąpić o ich obniżenie.
Znaczenie będzie miało jednak to, z czego wynika pogorszenie jego sytuacji. Sąd może bowiem badać nie tylko faktycznie osiągane dochody, ale również możliwości zarobkowe rodzica.
Samo stwierdzenie „zarabiam teraz mniej” nie zawsze będzie więc wystarczające.
Czy można zmienić alimenty, jeśli potrzeby dziecka się zmieniły?
Tak – i jest to jedna z najczęstszych przyczyn występowania o zmianę alimentów.
Warto pamiętać, że alimenty mają odpowiadać aktualnej sytuacji, a nie tej, która istniała w momencie wydawania poprzedniego orzeczenia.
Jeżeli dziecko w chwili rozwodu miało kilka lat, a obecnie jest nastolatkiem, jego potrzeby mogą wyglądać zupełnie inaczej.
Czy alimenty można zmienić tylko raz?
Nie.
Jeżeli po dokonaniu zmiany ponownie nastąpi istotna zmiana sytuacji, w przyszłości ponownie może pojawić się podstawa do zmiany wysokości alimentów.
Nie ma więc jednej, raz na zawsze ustalonej kwoty, która musi obowiązywać niezależnie od tego, co dzieje się z dzieckiem i rodzicami.
Czy rodzic może sam zdecydować, że będzie płacił mniej?
Nie.
Jeżeli wysokość alimentów została ustalona wyrokiem sądu albo ugodą, rodzic zobowiązany do alimentacji nie powinien samodzielnie zmniejszać wpłacanej kwoty tylko dlatego, że jego sytuacja się zmieniła.
Jeżeli uważa, że obecna wysokość alimentów jest już nieadekwatna, powinien wystąpić o jej zmianę.
Do czasu zmiany obowiązującej kwoty nadal istnieje obowiązek płacenia alimentów w dotychczasowej wysokości.
Co trzeba wykazać w sprawie o zmianę alimentów?
Najważniejsze jest pokazanie, co zmieniło się od czasu poprzedniego ustalenia alimentów.
W praktyce mogą mieć znaczenie m.in.:
- aktualne koszty utrzymania dziecka,
- wydatki na szkołę i edukację,
- koszty leczenia lub rehabilitacji,
- zajęcia dodatkowe,
- koszty mieszkania i wyżywienia,
- aktualne dochody rodziców,
- ich sytuacja majątkowa,
- zmiana sytuacji życiowej dziecka lub rodziców.
Dlatego przy sprawie o podwyższenie alimentów warto przede wszystkim porównać sytuację z momentu ustalenia alimentów z sytuacją obecną.
Czy inflacja sama w sobie wystarczy?
Wzrost cen może mieć znaczenie, ale nie działa automatycznie.
Jeżeli koszty utrzymania dziecka wzrosły, warto pokazać konkretnie, jakie wydatki są obecnie wyższe i z czego wynika zwiększenie potrzeb dziecka.
Samo powołanie się na inflację będzie zdecydowanie mniej przekonujące niż przedstawienie rzeczywistych, aktualnych kosztów utrzymania.
Najważniejsze
Alimenty nie są ustalone raz na zawsze.
Jeżeli zmieniły się potrzeby dziecka albo sytuacja majątkowa i zarobkowa rodziców, możliwe jest żądanie podwyższenia albo obniżenia alimentów.
W takiej sprawie nie wystarczy jednak powiedzieć, że „wszystko jest teraz droższe” albo „zarabiam mniej”. Kluczowe jest wykazanie konkretnej zmiany sytuacji w porównaniu z momentem, kiedy alimenty zostały ustalone.
I właśnie dlatego przed złożeniem pozwu o podwyższenie lub obniżenie alimentów warto dokładnie przeanalizować aktualne potrzeby dziecka, sytuację obojga rodziców oraz dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki.
