Rozwód to nie zawsze koniec formalności między byłymi małżonkami. Często dopiero po zakończeniu sprawy rozwodowej pojawia się kolejne pytanie: jak podzielić majątek zgromadzony w trakcie małżeństwa?
Wiele osób zakłada, że wszystko, co małżonkowie zgromadzili przez lata, zostanie podzielone po równo. Co do zasady tak właśnie jest, ale w praktyce pojawiają się sytuacje, w których rozliczenie majątku może być bardziej skomplikowane.
Czy majątek po rozwodzie zawsze dzieli się po połowie?
Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Oznacza to, że punktem wyjścia jest założenie, że każdemu z nich przysługuje połowa majątku wspólnego – niezależnie od tego, kto osiągał wyższe dochody.
Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie podział musi zakończyć się dokładnie w taki sposób.
Warto pamiętać, że podział majątku nie polega wyłącznie na podzieleniu wszystkich rzeczy na dwie równe części. Nieruchomość, samochód czy oszczędności mogą zostać przyznane jednemu z małżonków, z obowiązkiem spłaty drugiego.
Czy można domagać się nierównych udziałów?
Tak, ale nie wystarczy samo przekonanie, że jeden z małżonków zarabiał więcej albo wniósł do rodziny większe środki finansowe.
Ustalenie nierównych udziałów jest możliwe w szczególnych sytuacjach, gdy przemawiają za tym ważne powody, a małżonkowie w różnym stopniu przyczynili się do powstania majątku wspólnego.
Sąd ocenia całokształt okoliczności danej sprawy. Znaczenie może mieć nie tylko wysokość zarobków, ale również sposób wykorzystywania możliwości zarobkowych i podejście do obowiązków rodzinnych.
Samo to, że jeden z małżonków zarabiał znacznie więcej, nie oznacza automatycznie, że powinien otrzymać większą część majątku.
A co z osobą, która zajmowała się domem i dziećmi?
To częsta wątpliwość, szczególnie w sytuacji, gdy jeden z małżonków pracował zawodowo, a drugi w większym stopniu zajmował się dziećmi i prowadzeniem gospodarstwa domowego.
Brak własnych zarobków nie oznacza, że małżonek nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego.
Opieka nad dziećmi, prowadzenie domu i organizowanie codziennego życia rodziny również mają znaczenie. Nie można więc automatycznie uznać, że osoba, która nie osiągała dochodów albo zarabiała mniej, powinna otrzymać mniejszą część majątku.
Przy podziale majątku znaczenie ma całokształt wkładu małżonków w funkcjonowanie rodziny.
Co, jeśli mieszkanie kupiono za pieniądze jednego z małżonków?
W takiej sytuacji trzeba dokładnie ustalić, skąd pochodziły środki i w jaki sposób dokonano zakupu.
Przykładowo jeden z małżonków mógł przeznaczyć na zakup nieruchomości pieniądze ze spadku, darowizny albo oszczędności stanowiących jego majątek osobisty.
Nie oznacza to automatycznie, że cała nieruchomość będzie należała wyłącznie do niego. Znaczenie mają okoliczności nabycia oraz to, jak rozliczono wykorzystane środki.
W określonych sytuacjach możliwe jest dochodzenie zwrotu nakładów poniesionych z majątku osobistego na majątek wspólny. Takie rozliczenie wymaga jednak wykazania odpowiednich okoliczności.
Czy można podzielić majątek już w wyroku rozwodowym?
Tak, ale nie w każdej sprawie.
Sąd rozwodowy może dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Jeżeli między małżonkami istnieje poważny spór dotyczący składu majątku, jego wartości lub wzajemnych rozliczeń, podział często odbywa się w osobnym postępowaniu.
W praktyce oznacza to, że nawet po uzyskaniu rozwodu może być konieczne przeprowadzenie kolejnej sprawy sądowej.
Co, jeśli małżonkowie nie zgadzają się co do wartości majątku?
Spory dotyczące wartości nieruchomości, przedsiębiorstwa czy innych składników majątku mogą znacząco wydłużyć postępowanie.
Jeżeli małżonkowie nie są w stanie uzgodnić wartości poszczególnych składników, konieczne może być skorzystanie z opinii biegłego. Sąd musi bowiem ustalić, jak rozliczyć majątek, aby prawidłowo przyznać poszczególne składniki i określić ewentualne spłaty.
Dlatego przed rozpoczęciem sprawy warto zgromadzić dokumenty dotyczące nieruchomości, rachunków, oszczędności, pojazdów, zobowiązań oraz innych składników, które mogą mieć znaczenie dla rozliczeń.
Czy podział majątku trzeba przeprowadzić od razu po rozwodzie?
Nie. Sam rozwód nie oznacza, że byli małżonkowie muszą natychmiast dokonać podziału majątku.
Nie warto jednak odkładać tej kwestii bez analizy sytuacji. W międzyczasie mogą pojawić się kolejne spory dotyczące korzystania z nieruchomości, ponoszenia kosztów jej utrzymania czy wzajemnych rozliczeń.
Jeżeli byli małżonkowie są w stanie dojść do porozumienia, podział można przeprowadzić umownie. W przeciwnym razie konieczne może być postępowanie sądowe.
Podsumowanie
Podział majątku po rozwodzie co do zasady opiera się na równych udziałach małżonków, ale sposób rozliczenia zależy od konkretnej sytuacji.
Znaczenie mogą mieć m.in. skład majątku wspólnego, źródła finansowania poszczególnych składników, nakłady z majątków osobistych oraz okoliczności uzasadniające żądanie nierównych udziałów.
Przed rozpoczęciem podziału warto więc ustalić nie tylko, co należy do majątku wspólnego, ale również jakie rozliczenia mogą przysługiwać każdemu z małżonków. Dobre przygotowanie dokumentów i przemyślenie strategii pozwala uniknąć wielu nieporozumień i lepiej przygotować się do ewentualnego postępowania sądowego.
